Nghề làm "cầu" - Bridge : Bạn có hiểu đúng ?

Jul 23, 2021

Ngày xửa ngày xưa

Xin chào các bạn!

Lại là tôi, người buôn dưa lê đây.

Kể truyện không hay thì giải nghệ

Hôm nay là một ngày hà nội mưa nhiều, tôi ngồi bên khung cửa sổ nghe tiếng mưa, và chiếc đài radio bỗng văng vẳng vang lên giai điệu của bài hát Đôi Bờ.

Mình em riêng đứng ngóng trông anh với tình yêu thiết tha, một dòng sông sóng nước long lanh đôi bờ đâu cách xa

Bài hát tự nhiên gợi ra cho tôi một cảm giác muốn viết về cây cầu nối đôi bờ thế nên tôi đã quyết định mở máy tính ra và bắt đầu bài viết này để kể với các bạn về câu chuyện một nghề nghiệp thú vị - Nghề làm cầu nối. Tuy nhiên hôm nay tôi sẽ không kể về những kỹ sư xây cầu, hay về kiến trúc những cây cầu vì tôi có biết gì về xây dựng đâu mà tôi sẽ kể về những người làm Cầu Nối - Bridge trong cái ngành IT outsourcing cho Nhật Bản này

Xin chào! Nếu bạn không biết thì tôi là một cây cầu
Ớ! Vậy làm bridge là làm gì?

Câu hỏi tường rất dễ mà thật khó có câu trả lời chính xác. Đến giờ các công ty vẫn chưa thống nhất với nhau rằng rốt cuộc thì người làm cầu nối thì Job Description ( mô tả nghề nghiệp ) cụ tỉ nó như thế nào. Duy có một điểm chung đó là người đó chắc chắn phải xì xồ tiếng Nhật và lương thì không bao giờ dưới $1k (tôi viết chỗ này nhỏ nhỏ để đỡ bị ném đá chứ thực tế giờ toàn đòi $2k hết thôi ) . Thế nhưng biết tiếng Nhật chỉ là điều kiện cần chứ chưa phải điều kiện đủ, thế nên mới có thêm các định danh phân biệt đại loại như : Comtor, Comtor biết IT, Dev biết tiếng Nhật, dev người Nhật biết tiếng Việt, Bridge System Engineer, Bridge không có base IT nhưng biết tiếng Nhật và có kỹ năng quản lý vv...v và rồi phức tạp quá có công ty gọi hết những người này với một mỹ từ mà Việt - Nhật đều nghe xong gật đầu cái rụp là Bridge System Engineer hay BrSE.

Này tôi sắp loạn thần rồi đấy!

Như một hệ quả tất yếu, rất nhiều bạn đang có danh xưng BrSE hỏi tôi các câu hỏi đại loại như :

  • Anh ơi rốt cuộc  Bờ rit tức là phải làm gì ạ? Sao em thấy cái gì em cũng phải làm ạ?
  • Anh ơi công ty cũ gọi em là Bờ Rít rồi mà sao chỗ mới nó bảo em không phải là Bờ Rít.
  • Suốt ngày em bị khách chửi rồi sau đó sếp chửi em không xứng làm Bờ Rít. Em phải học gì cho nó đúng chuẩn làm Bờ rít ạ?
  • Giờ em làm Bờ Rít rồi thì tiếp theo em thăng lên chức gì anh?

Thật ra có hẳn một ông tổ nghề Bridge là anh Trọng tự Tiger Nguyễn đã viết kinh nghiệm thành hồi ký rồi nên tôi luôn hướng dẫn các bạn đó tìm câu trả lời từ : Ký sự Brse.  Nên trong phạm vi trong màn chém gió này, tôi chỉ kể về nghề Bridge dưới góc nhìn cá nhân mà thôi

Bridge

Vậy để hiểu nghề Bridge làm gì chúng ta phải hiểu nó được sinh ra như thế nào. Nghề Bridge sinh ra từ ngành outsourcing cho Nhật Bản. Nhật Bản là một quốc gia đứng top thế giới về kinh tế, dân số thì ít và đang bị già hoá nên công việc cần đẩy gia công là tất lẽ dĩ ngẫu. Điều đáng nói là Nhật Bản với văn hoá độc nhất vô nhị mà họ nhận mình độ "dị" thứ 2 thì cũng ít có quốc gia nào nhận mình là độ "dị" đứng đầu (cái này tự tìm hiểu). Thêm vào đó họ chỉ dùng tiếng Nhật, với hệ chữ viết ngoằn nghoèo và nói tiếng nước ngoài tương đối kém. Việt Nam chúng ta thì thật may mắn, dân số thì trẻ, chữ viết thì sáng sủa, tiếng Anh học từ tiểu học, văn hoá thì hiếu khách, mở cửa và hội nhập mỗi tội đang phát triển nên còn nghèo. Cung cầu gặp nhau rồi nhưng không giải quyết được vấn đề rào cản ngôn ngữ và văn hoá thì "Khó của Nam Cường". Thế nên đã hình thành nên nhu cầu những người Việt biết tiếng Nhật và văn hoá Nhật để làm cầu nối vượt qua con sông của sự khác biệt - hay các Bridge.

Bridge là những người làm cầu nối giữa 2 nền văn hoá.
Lưu ý : Thành thạo tiếng Việt cũng là điều kiện quan trọng vì nhiều bạn giỏi tiếng Nhật ( nói người Nhật gật như bổ củi ) nhưng lại chẳng giỏi tiếng Việt ( mặc dù là người Việt Nam ) nên dịch xong người Việt Nam cũng chẳng hiểu.

Vậy thành thạo tiếng mẹ đẻ và ngoại ngữ ( tiếng Nhật ) thực tế đã giúp bạn được gọi là Bridge rồi. Nhưng cầu có cầu tre, cầu gỗ, cầu bê tông nên Bridge có Bridge zit vs Bridge zat thế nên tuỳ theo năng lực kết nối mà sẽ có nhiều kiểu làm Bridge khác nhau.

  • Bridge Communication (Comtor)
  • Bridge System Engineering ( BrSE )
  • Bridge Business Analysis (BrBA)
  • Bridge Project Management (BrPM)
  • ...

Comtor

Điều kiện đầu tiên để làm Bridge là phải biết tiếng Nhật và đương nhiên là phải biết tiếng Việt. Một người như vậy sẽ đảm bảo nội dung công việc được chuyển giao thành công giữa 2 bờ ngôn ngữ. Ở mức độ này các bạn hay được gọi với cái tên Comtor.

Comtor là Bridge với nhiệm vụ duy nhất là dịch nội dung công việc ( thông dịch hoặc biên dịch ) từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác

Tuy nhiên tiếng Nhật giỏi thì giỏi thật nhưng nội dung chuyên môn thường rất khó nhằn nên các bạn Comtor muốn làm được việc thì sẽ cần kinh qua các từ vựng thuộc lĩnh vực chuyên môn mà họ thực hiện việc dịch. Việc nắm được các thuật ngữ từ vựng này sẽ đưa họ thành các Comtor Chuyên Gia (Ex : Comtor IT)

Comtor ở cấp chuyên gia là Comtor nhưng giàu kinh nghiệm dịch trong một số lĩnh vực chuyên môn và nắm được các thuật ngữ chuyên môn của lĩnh vực đó đảm bảo việc truyền đạt công việc chuẩn xác.

Bridge System Engineer

Ở một thế giới song song của Comtor cũng có những bạn chuyên gia với kiến thức chuyên môn sâu sắc (System Engineering) và sau đó học thêm ngoại ngữ, điều này giúp họ có thể trực tiếp trao đổi với đối tác về lĩnh vực chuyên môn mà không cần comtor dịch nữa. Tuỳ theo năng lực ngoại ngữ mà trong lĩnh vực IT họ được gọi là System Engineer biết tiếng Nhật, hay dần trưởng thành Bridge SE.

Theo chiều ngược lại comtor với tiếng Nhật sẵn có và ngày càng am hiểu về chuyên môn (SE) cũng sẽ dần từ IT comtor trở thành BrSE.

Đây là vị trí được các công ty săn đón mong đợi nhất, khó tuyển nhất, trách nhiệm công việc mù mờ nhất và cũng bị sử dụng sai nhiều nhất. Được săn đón nhất bởi nếu không có họ thì dự án khó có thể tiến hành ổn thoả do rào cản ngôn ngữ-kỹ thuật, khó tuyển nhất vì công ty nào cũng cần mà số lượng có hạn và bị sử dụng sai nhiều nhất bởi vì họ được gọi chung là BrSE bất chấp tỉ lệ các yếu tố năng lực :

  • Khả năng giao tiếp
  • Khả năng chuyên môn

Hiểu lầm thứ nhất khá phổ biến đối với làm BrSE đó là đặt yếu tố tiếng Nhật lên cao tuyệt đối so với khả năng chuyên môn IT (SE). Tôi còn nhớ cách đây 10 năm khi tôi liều mình sang Nhật với vốn tiếng Nhật ở mức chưa nhớ hết bảng Hiragana, tôi đã vẫn sống sót và giao tiếp tốt thông qua việc sử dụng ... UML ( Unified Modeling Language). Lí do đơn giản tuy tôi và đồng đội người Nhật không nói cùng một ngôn ngữ nhưng chúng tôi đều là dân IT nên vẽ sơ đồ hệ thống ra là hiểu nhau và trở ngại ngôn ngữ từ đó không ảnh hưởng lớn đến công việc. Đổi ngược lại nếu tiếng Nhật tôi ngon nhưng không có nền tảng chuyên môn thì có lẽ công việc sẽ gặp rất nhiều rắc rối dù cho giao tiếp chém gió có ổn thế nào.

Chuyên môn mới là hàng hoá giá trị, ngôn ngữ chỉ là phương tiện để giúp nội dung chuyên môn được truyền tải mà thôi. Thế nên các bạn làm BrSE nhất định phải coi nâng cao chuyên môn SE của mình là ưu tiên hàng đầu.

Hàng hoá quý giá mà trở trên một con thuyền ọp ẹp thì thật là đáng ngại thế nên ưu tiên thứ hai nếu muốn trở thành một BrSE tài năng là nâng cao khả năng giao tiếp.

Hiểu lầm thứ hai hay gặp đó là nghĩ giao tiếp là một chiều chỉ cần tiếng Nhật thật giỏi là được. Đương nhiên tiếng Nhật không giỏi, sẽ nói khách hàng không hiểu và không hoàn thành công việc tốt được nhưng thực tế nhiều bạn Bridge bị phàn nàn không phải bởi khách hàng mà bởi chính đội nhà vì không hiểu nội dung họ muốn truyền đạt là gì. Bất cứ chiếc cầu nào cũng cần "Đôi bờ" thế nên chúng ta phải giao tiếp tốt bằng cả 2 ngôn ngữ mẹ đẻ và ngoại ngữ.

Không phải người Việt nào cũng giỏi tiếng Việt.

Giao tiếp bằng ngôn ngữ là cấp thấp nhất trong giao tiếp trong đó đòi hỏi phải nói ra mới hiểu. Ở một cấp độ cao hơn đó là không nói cũng hiểu trong đó người làm bridge hiểu được cả những điều không nói ra được của bên khách hàng và bên đội nhà. Ex : khách nói OK thì đúng là họ đang cảm giác OK không hay vẫn đang còn lo lắng, đội nhà nói ổn thì có đúng họ ổn không hay đang có cơn sóng ngầm bên dưới.  Để hiểu được điều này yêu cầu người làm bridge có một kỹ năng mềm tốt cộng với một vốn hiểu biết và thấm về văn hoá của cả hai bên dân tộc. Rất nhiều bạn bridge không đạt đến mức này nên rơi vào trường hợp "tiếng Nhật, tiếng Việt đều ngon mà vẫn không có bạn thân.".  

Ngôn ngữ là sản phẩm của văn hoá thế nên phải hiểu văn hoá để hiểu đúng ngữ cảnh và làm đúng ngữ cảnh. Bạn không muốn xuất hiện trong một đám tang với bộ quần áo màu loè loẹt đúng không nào?
Kỹ năng mềm và hiểu biết văn hoá uyên bác tạo một BrSE quý tộc
Còn một đẳng cấp cao hơn nữa đó là đặt mình vào vị trí đối phương và nghĩ trước thay cho đối phương tuy nhiên đẳng cấp này rất khó đạt được và cần nhiều hơn các kỹ năng đó là một "Nhân cách và sự thấu hiểu"  ( Khuyến khích các bạn đọc "Cách Sống" - Inamori Kazuo

Còn gì trên BSE nữa?

Hiểu lầm thứ ba : BSE là đỉnh của chóp rồi. Nếu về mặt giao tiếp thì đạt được sự thấu hiểu, đã là đỉnh của chóp thì System Engineer mới chỉ là bước bắt đầu trong con đường sự nghiệp IT. Chúng ta thấy trên con đường sự nghiệp này có rất nhiều nấc thang của sự phát triển chuyên môn như:

  • Junior SE
  • Senior SE
  • Technical Architect  (TA)
  • System Architect (SA)
  • Solution consultants (SC)

Thế nên nếu làm BSE ngon rồi bạn hãy tiếp tục bồi đắp chuyên môn lên để từ Junior BSE sẽ thành Senior BSE rồi BTA, BSA, BSC .... còn rất nhiều vị trí để chúng ta phát triển lên nữa trên con đường Bridge chuyên môn IT.

Tuy nhiên bạn hãy chú ý rằng chuyên môn SE chính là hàng hoá cần được chuyển qua giữa hai bên nhưng không phải là loại hàng hoá duy nhất. Điều đó có nghĩa là không phải mọi cuộc trao đổi giữa đôi bờ đều xung quanh vấn đề chuyên môn IT mà khách hàng còn có thể có những mong muốn trao đổi về những vấn đề khác ở tầm trừu tượng hơn như :

  • Nghiệp vụ : khách hàng cần trao đổi nghiệp vụ kinh doanh với đội nhà đối với một sản phẩm hoặc một tập sản phẩm của họ.
  • Quản lý : khách hàng cần trao đổi về phương pháp quản lý với đội nhà hay uỷ thác quản lý cho chính người bạn Bridge mà họ đã tin tưởng.

Điều này tạo lên những vị trí bridge chuyên môn nhánh khác như  

  • Management

    – Bridge Leader

    – Bridge Project Lead

    – Bridge Project Management

    – Bridge Division Management / Lab Management (DM)

  • Business Analysis

    – Junior BrBA

    – Senior BrBA

    – Bridge Business Consulting

Kết lại câu chuyện dài

Nghề làm Bridge chính vì không có định nghĩa và đan xen lắm mối tơ vò như vậy nên người làm bridge tuy lương cao nhưng rất khổ vì họ rất dễ sai và bị chửi ở nhiều điểm khi bị giao làm với kỳ vọng cao hơn năng lực. Họ vẫn là những cây cầu tốt chỉ là chưa bắc đúng kỳ vọng 2 bờ mà thôi.  

  • Tiếng Nhật kém : bị khách chửi, sếp chửi
  • Tiếng Việt kém : bị team chửi
  • Văn hoá Nhật không hiểu : bị khách hàng kỳ thị
  • Văn hoá Việt không hiểu : bị team xa lánh
  • Kiến thức IT kém bị cả khách và đội nhà không đặt niềm tin
  • Không biết quản lý : khách bất an
  • Không biết nghiệp vụ : khách và team đặt dấu hỏi về độ hiểu

Tuy nhiên đây cũng là một nghề thú vị khi có rất nhiều khả đường dẫn đến thành công, chỉ cần ta không ngủ trên chiến thắng "Tôi đã là bridge". Tôi cũng đã và đang làm một cây cầu, nên cũng như các bạn, tôi ngày nào cũng tìm cách hoàn thiện kỹ năng của mình để bờ nào tôi cũng gối đầu lên được!!

 

Great! You've successfully subscribed.
Great! Next, complete checkout for full access.
Welcome back! You've successfully signed in.
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.