“Miếng bánh” lập trình và bi kịch của những “chú kiến” lười nhác

FreeTalk Oct 19, 2020

Đặt vấn đề

Ngành lập trình ở Việt Nam thế kỉ 21 đang bùng nổ cực kì mạnh mẽ và được dự đoán luôn nằm trong nhóm ngành siêu siêu hot . Mình lấy hình ảnh “miếng bánh” để ấn dụ bởi rõ ràng ngành lập trình nói riêng và ngành IT nói chung đang là miếng bánh béo ngậy mà các ông lớn tập trung đầu tư rất nhiều tiền và nhân lực vào.

Hình minh họa cho ngành IT

Không biết mọi người có hay đọc những báo cáo thống kê về triển vọng thị trường cũng như xu hướng IT mà sau mỗi năm đều được thống kê lại như mình không. Chứ mình thích đọc những thống kê này lắm, nó giúp mình có được cái nhìn toàn cảnh và định hình nên làm gì và học gì để phát triển kĩ năng chuyên môn trong tương lai ngắn hạn.

Báo cáo thường niên ngành IT năm 2019 và 6 tháng đầu năm 2020

Theo báo cáo thường niên, thứ hạng của lập trình viên Việt Nam những năm gần đây đã và đang cải thiện rất nhiều so với trước đây. Theo báo cáo cuối năm 2019 và 6 tháng đầu năm 2020, chúng ta đã đạt được hạng 29 về kĩ năng lập trình theo đánh giá của SkillValue Report, hạng 23 trên hackerRank, hạng 6 trên TopCoder và có thêm 2 nghiên cứu khoa học về AI.

Mặc dù số liệu đã chỉ ra lập trình viên mình đã cải thiện cả về kĩ năng và chuyên môn lên rất nhiều, song theo mình ở thời điểm hiện tại nhân lực IT của chúng ta vẫn đang kém hơn so với các lập trình viên bên Ấn độ,Trung Quốc và các nước Âu Mỹ 1 chút, vậy thì cùng mình tìm hiểu xem lý do tại sao lại như vậy nhé.

Bắt đầu nào ?

Mình rất tâm đắc với câu nói  : “ Nếu muốn đi nhanh hãy đi một mình, nếu muốn đi xa thì hãy đi cùng nhau”. Nếu bạn đã từng xem bộ phim hoạt hình “ Thung lũng loài Kiến” thì sẽ hiểu rất rõ ý nghĩa của câu nói trên . Phim mô phỏng tập tính đoàn kết và làm việc theo team trước kẻ thù của loài kiến. Mọi người đều biết kiến là một loài có tập tính chăm chỉ và đoàn kết nhưng nếu đơn độc chúng thường mất phương hướng .

Ở đây mình lấy hình ảnh những chú kiến để ẩn dụ cho các lập trình viên Việt Nam. Hầu như ngành nào kĩ năng làm việc theo nhóm luôn là yếu tố then chốt để thành công, và lập trình cũng không ngoại lệ. Theo mình biết lập trình viên Việt Nam rất giỏi và chăm chỉ. Nhưng cuộc sống luôn có những cám dỗ vô hình khiến cho mỗi developer trên con đường đầy gian truân đi tới thành công phải nản lòng và lùi bước .Đó có thể là sự hài lòng nhất thời về một công việc đã hoàn thành mà không tiếp tục học hỏi nhiều hơn, tâm lý buông thả nốt lần này đến lần khác hay tâm lý mặc kệ mọi chuyện xảy ra như thế nào dù deadline đã sắp tới.

Và như một điều tất yếu, nếu cứ giữ những tâm lý này, bạn sẽ cảm thấy mỗi ngày đi làm là một cực hình vì chẳng học được điều gì mới mẻ, rồi dẫn đến chản nản mất định hướng so với kế hoạch ban đầu đặt ra. Rồi lại những ngày nhảy việc liên miên vì chưa cố gắng học hỏi hết mức có thể ở công ty này đã nhảy sang công ty khác.

Theo mình, đa phần các bạn làm lập trình nếu lâm vào tình cảnh này thường gặp phải ba vấn đề.

Thứ nhất, không cải thiện ngoại ngữ ( foreign language ). Mục tiêu của việc học ngoại ngữ theo mình không phải là học chỉ để lấy cái chứng chỉ TOEIC 800, IELTS 7.0 hay JLPT N3 mà cái cốt yếu phải đạt được là giao tiếp, là trình bày và nói lên quan điểm của mình cho khách hàng hiểu và cách giải quyết của mình. Nếu ai đó bảo rằng là cả ngày ngồi máy tính rồi, là làm lập trình mệt lắm lấy đâu ra thời gian đâu mà học, mà giao tiếp. Thì có lẽ bạn đang hiểu nhầm rồi, học ngoại ngữ không nhất thiết phải dành thời gian quá nhiều thời gian buổi tối để học, mà hãy học nó một cách nghiêm túc và chăm chỉ. Có thể mỗi ngày đọc một vài bài đọc về chủ đề yêu thích và học luôn từ mới nếu có, dành 30 phút mỗi ngày nghe đi nghe lại một bài nghe lúc rảnh rỗi, hay tập nói 30 phút trước gương rồi ghi âm lại.  Nhưng nhất định phải kiên trì. Hãy làm điều đó liên tục trong một năm liền , bạn sẽ thấy kĩ năng ngoại ngữ của mình tiến bộ vượt bậc đấy.

Thứ hai, đó là không tìm hiểu sâu về kiến thức chuyên môn và không chịu update công nghệ mới. Ngành IT đang thay đổi từng ngày, cứ vài ba ngày, vài ba tháng người ta lại update phiên bản Javascript, update một package hay một library mới của PHP. Nếu bạn không nghiên cứu, tìm tòi và cập nhật thường xuyên, bạn sẽ là những người ngoài cuộc trong cuộc chiến đầy khốc liệt về công nghệ này. Mỗi ngày ngoài việc hoàn thành công việc được giao ở công ty, hãy đọc thêm document để hiểu hơn về công nghệ mình đang sử dụng . Sếp mình hay nói với mình rằng, hãy học thật kĩ một ngôn ngữ, hiểu thật chắc một framework thì em có thể học bất kì một ngôn ngữ nào, một framework nào một cách dễ dàng vì đa phần logic của mỗi ngôn ngữ đều giống nhau, chỉ khác về cú pháp và cách biểu diễn nó thôi.

Nếu bạn hoàn thành một chức năng A, hãy tìm hiểu xem mình có thể hoàn thành chức năng đó với cách khác được không. VD nếu làm chức năng login của Laravel, ngoài việc login bằng email password có sẵn, hãy thử login vào trang admin bằng gitlab, github, facebook, twitter hay linkedin… Nếu làm xác thực trong Laravel, hãy thử Authentication, Laravel Passport hay Laravel Trust.. Nếu làm thanh toán, hãy thử tích hợp thẻ ngân hàng, hay ví điện tử, Paypal.. Nếu làm cronjob, ngoài setting trực tiếp hãy thử dùng hàng đợi xem sao. Bên cạnh đó, hãy đọc cách giải quyết vấn đề, giải quyết bug từ nhiều nguồn khác nhau bằng tiếng việt như Viblo, kipalog, codehub.. hay bằng tiếng anh như Stackoverflow, Medium, Quora, Reddit..

Thứ ba, cái mà lập trình viên bên mình cần cải thiện là kĩ năng mềm. Đó là cách quản lý thời gian, cách giao tiếp với người đối diện, là cách làm và thuyết trình một chủ đề, là cách làm việc nhóm sao cho hiệu quả hay cách phản biện, tranh luận khi có một vấn đề trong công việc... Lập trình là một nghề mà mọi người nhìn vào thấy họ cực kì khô khan và nhàm chán. Vậy hãy thử theo đuổi một đam mê , một sở thích mới như đi du lịch, chụp ảnh, học nhảy, học hát hay học đàn một bản nhạc bằng guitar , organ hay piano xem. Hoặc có thể tham gia vào những nhóm hội có cùng đam mê về xe, về game, về gấp giấy, vẽ nghệ thuật.. Hay thường xuyên đi chơi,  đi coffee với đồng nghiệp, bạn bè để bàn luận, nói chuyện về cuộc sống, công việc. Từ đó bạn sẽ tạo cho mình cách vượt qua rào cản ngại giao tiếp đồng thời tăng thêm tình đồng nghiệp, hiểu nhau hơn để làm việc nhóm tốt hơn. Cứ như vậy, mỗi ngày, mỗi tuần bạn sẽ không phải lặp đi lặp lại thói quen nhàm chán. Cuộc sống trở nên thú vị, vui nhộn nhiều màu sắc hơn.

Kết thúc thôi nhỉ ?

Nếu vượt qua được những cám dỗ này, bạn sẽ tạo cho mình bản lĩnh để bước tiếp và tiến rất xa trên con đường lập trình. Nếu trong bóng đá cả trăm năm mới có 1 thiên tài Leo Messi thì hãy ngừng mơ mộng mình là Messi trên con đường lập trình mà hãy học hỏi và chăm chỉ như Ronaldo của Bồ Đào Nha. “Những chú kiến” hãy luôn tìm tòi và học hỏi nếu không muốn bị cả đàn bỏ lại và tấn bi kịch không mong muốn xảy ra với mình.

Cảm ơn mọi người đã dành thời gian đọc hết bài. Trên đây là những chia sẻ , những nhận định nhỏ nhoi của mình về chuyện nghề trong lập trình.

Tài liệu tham khảo

  1. https://topdev.vn/page/bao-cao-it-viet-nam

Tags

Great! You've successfully subscribed.
Great! Next, complete checkout for full access.
Welcome back! You've successfully signed in.
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.