Khai vấn - Tổng hợp bộ câu hỏi đào sâu vấn đề của thầy Socrates

BrSE Jul 13, 2021

Hello cả nhà lại là mình Shun đây

Đợt này đang có hứng thú với cách đặt câu hỏi, Nhiều lúc đặt câu hỏi để khai thác thông tin hay cao hơn là coaching khai phá tiềm năng của ai đó, Nên mình có tìm hiểu đôi chút + Được học từ khóa MiiLEAD nhân tiện chia sẻ cho cả nhà

Không biết có bạn nào đã nghe đến thuật ngữ "Khai Vấn" chưa? Qua tìm hiểu vài định nghĩa trên mạng thì mình thấy có định nghĩa như sau

Khai vấn là quá trình trò chuyện riêng đồng hành cùng đối tác đi đến một mong muốn hay mục tiêu nào đó. Quá trình này bao gồm việc lắng nghe, phản hồiđặt câu hỏi đúng
Coaching (tạm dịch là “khai vấn, huấn luyện”) là quá trình của sự hợp tác (partnering) giữa chuyên gia (Coach) và khách hàng trong một quá trình làm việc chung với nhau theo một cách sáng tạo và thúc đẩy suy nghĩ, từ đó tạo động lực giúp khách hàng tối đa hóa những tiềm năng cá nhân và làm việc hiệu quả, chuyên nghiệp hơn – Theo định nghĩa từ Liên đoàn Khai vấn quốc tế ICF (International Coach Federation).

Oh nghe cũng ghê ha, chả nhẽ chuyển sang cái nghề này :)) chỉ bằng lắng nghe, phản hồi, đặt câu hỏi đúng là có thể huấn luyện, khai phá tiềm năng của một ai đó rồi. Anh em trong team ai cũng luyện được kỹ năng này thì đỉnh phải biết :))

Nhân tiện cũng share luôn 1 video khá hay về khai vấn. Khi xem kỹ bạn sẽ nhận ra con Cú đã giúp con Cáo trong video hoàn toàn dựa vào khả năng của mình để giải quyết vấn đề của nó chứ không đưa ra giải pháp.

Về lợi ích của Khai vấn mình nghĩ search cái thì ra đầy trên Google. Tuy nhiên không phải lúc nào cũng vậy. Có những trường hợp kiến thức hay vấn đề vượt quá khả năng của người gặp phải thì lúc này không phải là lúc chúng ta hỏi được người lại người hỏi là "Còn cách nào không?" mà lúc này chúng ta nên cùng người hỏi tìm ra giải pháp để giải quyết vấn đề.

Mày mò một chút mình có tìm thấy bộ câu hỏi của thầy Socrates giúp chúng ta khai thác sâu hơn 1 vấn đề khi thảo luận, khi học, hay cả khi điều tra. Hi vọng sẽ có ích với tất cả các bạn

Các câu hỏi làm rõ khái niệm

Câu hỏi loại này khiến chúng ta suy nghĩ kĩ hơn về những gì đang suy tư, chứng minh các khái niệm đang thảo luận hoặc tranh cãi. Các câu hỏi kiểu “nói thêm về” như thế này luôn yêu cầu người học đi xa hơn trong suy tư và tìm kiếm tri thức.

  • Tại sao lại bạn lại nói như vậy?
  • Điều bạn đang nói thực ra có nghĩa gì?
  • Điều này có liên quan gì đến chủ đề chúng ta đang nói chuyện không?
  • Bản chất của …. là gì?
  • Những điều chúng ta biết về … là gì?
  • Bạn đang nói rằng …….. hay ………?
  • Bạn có thể lấy ví dụ?
  • Bạn nhắc lại điều đó bằng cách khác được không?
  • Em có ý gì khi...?
  • Em có thể nói theo cách khác không?
  • Em cho rằng đâu là vấn đề cốt lõi?
  • Em có thể cho một ví dụ không?
  • Em có thể mở rộng điểm này hơn nữa không?
  • Anh/ chị muốn nói gì khi cho rằng ____________________?
  • Ý chính mà anh/ chị muốn nói là gì?
  • Vấn đề _________ liên quan như thế nào đến ________________?
  • Anh/ chị có thể diễn đạt lại ý của mình theo cách khác không?
  • Theo anh/ chị vấn đề mấu chốt ở đây là gì?
  • Tôi muốn kiểm tra xem liệu mình đã hiểu đúng ý của anh/chị chưa. Ý của anh/ chị là ___________hay ______?\
  • Mời anh X, anh có thể tóm tắt lại những gì chị Y vừa nói theo ý hiểu của mình không?
  • Mời chị Y, anh X tóm tắt như vậy có đúng ý của chị hay không?
  • Anh/ chị có thể cho tôi một ví dụ?
  • Vậy ví dụ sau đây có phù hợp không: ________________________?
  • Anh/ chị có thể giải thích rõ hơn nữa hay không?

Điều tra các giả định

Việc thăm dò các giả định giúp người học suy nghĩ kĩ về các giả định và các niềm tin chưa từng bị chất vấn vốn đóng vai trò là nền tảng cho các lập luận của người học. Các câu hỏi loại này thực sự khiến người học phải đào xới gốc rễ vấn đề.

  • Chúng ta có thể giả định những gì khác không?
  • Bạn dường như đang giả định … ?
  • Bạn đã chọn những giả định đó như thế nào?
  • Xin vui lòng giải thích tại sao / làm thế nào … ?
  • Làm thế nào bạn có thể xác minh hay bác bỏ giả định?
  • Điều gì sẽ xảy ra nếu … ?
  • Bạn có đồng ý hay không đồng ý với … ?
  • Tại sao người ta lại đưa ra giả định này?
  • Điều gì đang được giả định ở đây?
  • Ta có thể đưa ra giả định nào thay thế?
  • Dường như em đang giả định là ______.
  • Tôi có hiểu đúng ý em không?
  • Giả định của anh/ chị ở đây là gì?
  • Nếu không như vậy, thì anh/ chị giả định như thế nào?
  • Dường như anh/ chị đang giả định rằng _______________. Tôi hiểu như vậy có đúng không?
  • Tại sao anh/ chị lại coi điều đó là nghiễm nhiên?
  • Điều đó có đúng không? Tại sao anh/ chị lại nghĩ rằng giả định đó lại đúng trong trường hợp này?

Điều tra lý do, nguyên nhân và bằng chứng

Khi họ đưa ra một lý do cho lập luận của họ, thâm nhập vào lí do đó chứ không nghĩ nó như là có sẵn. Mọi người thường sử dụng những lí lẽ thiếu thuyết phục để hỗ trợ cho lập luận của họ.

  • Tại sao điều đó xảy ra?
  • Làm thế nào để bạn biết điều này?
  • Chỉ cho tôi … ?
  • Bạn có thể cho tôi một ví dụ về điều đó?
  • Bạn nghĩ gì về nguyên nhân … ?
  • Bản chất của việc này là gì?
  • Những lý do này có đủ tốt?
  • Điều đó có đứng vững được không?
  • Làm thế nào nó có thể bị bác bỏ?
  • Làm thế nào tôi có thể chắc chắn về những gì bạn đang nói?
  • Tại sao … xảy ra?
  • Tại sao? (hỏi câu này vài lần)
  • Có bằng chứng hỗ trợ những gì bạn đang nói không?
  • Dựa vào đâu để bạn nói như thế?
  • Điều gì có thể làm ví dụ?
  • Tại sao em nghĩ rằng điều đó là đúng?
  • Chúng ta cần thông tin nào khác?
  • Em có thể giải thích lý do cho mọi người không?
  • Những lý do nào khiến em đưa ra kết luận này?
  • Có lý do nào để nghi ngờ bằng chứng này không?
  • Điều gì khiến em tin như thế?
  • Cho một ví dụ?
  • Anh/ chị có thể giải thích những lý do của mình hay không?
  • Những lý do này có thỏa đáng không?
  • Anh/ chị có bất cứ bằng chứng nào không?
  • Chúng ta có thể kiểm chứng điều đó như thế nào?

Đặt câu hỏi về quan điểm và lập trường

Hầu hết các lập luận được đưa ra từ một lập trường hay vị trí nhất định. Vì vậy, tấn công vào các vị trí này. Hãy chỉ ra có nhiều quan điểm khác, lập trường khác.

  • Một cách khác để soi rọi điều này là …, điều này có hợp lý không?
  • Có những cách nào khác để nhìn vào đó không?
  • Tại sao nó lại cần thiết?
  • Ai được lợi từ điều này?
  • Sự khác biệt giữa …. và …. là gì?
  • Tại sao nó lại tốt hơn so với …?
  • Những điểm mạnh và điểm yếu của ….. là gì?
  • Việc …….. và ……….. giống nhau ở điểm nào?
  • Bạn có thể so sánh ….. và ……. như thế nào?
  • Bạn có thể nói gì về điều đó?
  • Có góc nhìn nào khác về vấn đề này không?
  • Các nhóm khác sẽ phản hồi câu hỏi này như thế nào?
  • Bạn sẽ đáp lại một ý kiến phản đối rằng.... như thế nào?
  • Những người tin rằng... sẽ nghĩ gì?
  • Có cách thay thế nào không?
  • Quan điểm của ... và ... có gì giống nhau? có gì khác nhau?
  • Các nhóm khác nghĩ gì về ý kiến đó? Tại sao?
  • Anh/ chị trả lời như thế nào với ý kiến phản đối rằng _________  ?
  • Có ai có ý kiến khác không?
  • Ai không đồng tình với ý kiến đó có thể nêu quan điểm của mình?

Điều tra ý nghĩa và hậu quả

Lập luận mà họ đưa ra có thể có những tác động hợp lý và có thể dự báo được. Điều đó có hợp lý không, có phải là là điều họ mong muốn không?

  • Sau đó, những gì sẽ xảy ra?
  • Hậu quả của việc giả định rằng …..  là gì?
  • Làm thế nào …… được sử dụng để ……..?
  • Ý nghĩa của …….. là gì?
  • Làm thế nào để … ảnh hưởng đến … ?
  • Làm thế nào để … phù hợp với những gì chúng ta học được trước đây?
  • Tại sao  … lại  quan trọng?
  • Đâu là điều tốt nhất để … ? Tại sao?
  • Nó có thể gây ra tác động nào?
  • Điều đó chắc chắn xảy ra hay có khả năng xảy ra?
  • Có cách thay thế nào không?
  • Em hàm ý điều gì qua việc này?
  • Nếu điều đó xảy ra, nó có thể gây ra hậu quả gì? Tại sao?
  • Hàm ý của anh/ chị là gì?
  • Tác động của nó có thể là gì?
  • Lựa chọn thay thế là gì?
  • Nếu đúng như vậy thì còn điều gì chắc chắn sẽ đúng nữa?

Nghi vấn về câu hỏi

Bạn cũng dùng chính câu hỏi để hỏi lại người hỏi câu hỏi đó. Trả lại quả bóng trở lại chân của họ.

  • Vậy thực ra bạn đang muốn hỏi điều gì?
  • Tại sao bạn nghĩ rằng tôi hỏi câu hỏi này?
  • Tôi có lí không? Tại sao không?
  • Tôi có thể hỏi điều gì khác không?
  • Điều đó có nghĩa là gì?
  • Tại sao câu hỏi này lại quan trọng thế?
  • Câu hỏi này lại khó haydễ trả lời?
  • Tại sao em nghĩ vậy?
  • Chúng ta có thể đưa ra những giả định nào dựa trên câu hỏi này?
  • Câu hỏi này có thể dẫn tới các vấn đề và câu hỏi quan trọng khác không?
  • Vậy chúng ta tìm hiểu vấn đề này như thế nào?
  • Câu hỏi này dựa trên giả định gì?
  • Liệu _____________ có thể khiến chúng ta hiểu vấn đề này theo một cách khác hay không?
  • Liệu chúng ta có thể chia nhỏ vấn đề/câu hỏi ra hay không?
  • Đây là ý kiến của em hay là em lấy từ một? nguồn nào khác?
  • Anh/ chị có ý tưởng đó từ đâu vậy?
  • Anh/ chị đã bao giờ bị tác động bởi phương tiện truyền thông?
  • Điều gì làm anh/ chị cảm nhận như vậy?
  • Liệu câu hỏi này có dẫn đến các vấn đề hoặc các câu hỏi khác hay không?

Tham khảo

http://inside.eway.vn/hoi-nao-de-gioi-hoc-thay-socrates-cach-dat-cau-hoi/

https://www.slideshare.net/tamvietgroup/ky-nang-dat-cau-hoi-17220931

Tags

Great! You've successfully subscribed.
Great! Next, complete checkout for full access.
Welcome back! You've successfully signed in.
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.